De reiskostenvergoeding – meer dan een cao-afspraak

De reiskostenvergoeding – meer dan een cao-afspraak
Afbeelding: Cutestfood.com

De reiskostenvergoeding is een arbeidsvoorwaarde. En niet de allerbelangrijkste zo blijkt uit onderzoek. Werkzekerheid, salaris, leermogelijkheden en werktijden, ze eindigen allemaal een stuk hoger op het populariteitslijstje. Dat betekent natuurlijk niet dat de werkgever de vergoeding rustig kan afschaffen. Maar over het algemeen is het een arbeidsvoorwaarde waar we weinig over nadenken. Meer een randvoorwaarde dan een wezenlijk deel van de relatie tussen werkgever en werknemer.

Waar diende het ook al weer voor?

Nu geldt die matige interesse voor de meeste arbeidsvoorwaarden die per cao worden geregeld. Dat is de keerzijde van iets zo goed regelen dat de mensen voor wie je het regelt zich er weinig zorgen meer over maken. De afspraak verdwijnt naar de zijlijn en we vragen ons niet meer af waarom we daar nu eigenlijk recht op hadden en waar het toe diende.

Arbeidsvoorwaarde soms sta-in-de weg voor vernieuwing

Een arbeidsvoorwaarde wordt dan een stoffig meubelstuk. Zoals de gehalveerde trekhaak-toeslag waar medewerkers van de provincie tot voor kort recht op hadden (deze toeslag werd ooit geïntroduceerd omdat voor de karretjes van rattenvangers een eigen trekhaak nodig was. Toen de provincies zelf busjes aanschaften was de trekhaak niet meer nodig, maar bleef na de onderhandelingen nog jaren een gehalveerde toeslag overeind). Of een arbeidsvoorwaarde wordt een sta-in-de-weg voor vernieuwing. Terwijl er toch wel degelijk principiële vragen te stellen zijn over de invulling van de reiskostenvergoeding binnen de relatie werkgever-werknemer.

Zelfde vraag voor werkgever als werknemer: is reizen altijd nodig?

Beginnend bij de vragen ‘waarom reis je als werknemer voor je werk?’, ‘heb je het zelf in de hand’, ‘is het altijd nodig?’ en ‘vinden we dat het reizen beperkt of juist gestimuleerd moet worden?’. Als aan iedere cao- of individuele afspraak over reiskosten een gesprek vooraf zou gaan waarin werknemer en werkgever samen deze vragen zouden beantwoorden dan zouden de afspraken er ongetwijfeld heel anders uitzien.

Waar willen we als bedrijf heen?

Maar de praktijk is dat in het verleden gemaakte afspraken in cao-boekjes of contracten terecht komen. En dat daar jarenlang niets meer mee gebeurt. In onderhandelingen loont het niet er veel tijd aan te besteden. Onderhandelingen gaan over de verdeling van de koek. En zelden over waarom we doen wat we doen en waar we heen willen met dit bedrijf.

Door de wasstraat

Dat is precies de reden waarom we met sociale partners al jarenlang werken aan cao-vernieuwing. Een vorm die we daar onder meer voor hebben ontwikkeld, is de cao wasstraat. Uitgangspunt is dat heel wat thema’s uitstijgen boven de standaard verdelingsvraagstukken, en gebaat zijn bij ‘het goede gesprek’. In de wasstraat ontwikkelen cao-partners een gezamenlijke visie om vervolgens vernieuwende afspraken te bedenken die bijdragen aan het realiseren van de visie.

Wat bindt ons?

Met een gezamenlijke visie een vernieuwingsslag maken
Foto: Library of Congress

Dat vraagt wat van werkgevers en werknemers. Ze moeten over de geijkte onderhandelingsrituelen heen stappen en durven praten over ‘wat bindt ons’, in plaats van ‘wat onderscheidt ons’. Wat mij betreft kan de reiskostenvergoeding – of beter: het mobiliteitsbeleid – in veel bedrijven ook gerust zo’n opfrisbeurt gebruiken. Wie durft?

Category : Blogs